ما 9025 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

دڵشاد کاوانى

هەموو تەنەکان کاریگەری هێزی دەرەکییان لەسەر نییە، کێشەکە ئەوەیە کە هەڵسوکەوتی تەنەکە بە هۆی کاریگەریی هێزی دەرەکییەوە دەگۆڕێت، بۆ نمونە بایەکی بچووک پەڕەیەکی کاغەز دەهەژێنێت بەڵام ناتوانێت تۆپێک یان تانکییەک فڕێ بدات، یەکێکی هاوشێوە یاسا ئەوەیە کە هەموو شتەکان کاغەزن. وەک نەبینراو، بچووککردنەوەی هەموو شتەکان بۆ فۆڕمی میکانیکی ماددە دەمانباتە سەر لۆژیکێک کە من پێی دەڵێم خودا ."

هەڵەی لۆژیکی نیوتن
 
                                          بۆچى لۆژیکی بنچینەیی یاساکانی نیوتن فیزیازانانی جیهان تێناگەن                                                
دڵشاد کاوانى
 
بۆ تێگەیشتن لە بنەچەی یاساکانی نیوتن، پێویستە لە خودا تێبگەین، زیاتر لە ٤٣٠٠ نەتەوەی جیاواز لە جیهاندا هەن، وەک مەسیحی، ئیسلام، کاسۆلیکی، هیندۆسی، جوولەکە، بودا و هتد دەتوانین وەسفی بکەین، بەڵام کاتێک نیوتن دۆزییەوە یاساکانی جووڵە کە پێی دەگوترا خۆر، بانگهێشتی ئەم خودایەی کرد کە دەیەوێت کۆمەڵەی خۆر بجووڵێنێت، هەموو فیزیکزانەکان و زانایانی تری سروشتی و کۆمەڵایەتی و پاپاکان و مرۆڤە ئاساییەکان دەیانزانی کە کۆمەڵەی خۆر لە جووڵەدایە جگە لە نیوتن . لە چاوی نیوتندا خوێندەوارییەکی وا سادە لەلایەن کەسانی دیکەوە دەزانرێت، بەڵام خودا نایزانێت .  
 
                                       
وردەکارییەکان بەم شێوەیەن:
                                                
{1}-  لە یاساکانی نیوتندا هێزە دەرەکییەکان، واتە ئەو هێزانەی کە لە دەرەوەی تەنێک بوونیان هەیە، بۆ جوڵەی هەموو تەنەکان جەوهەرین. بە تێڕوانینی نیوتن، لە ڕووی لۆژیکییەوە ئەوە خودا نییە کە نیوتنی بەخشیوە، نەک تەنها ئایینی مەسیحی بەڵکو هەر ئایینێکیشی بەخشیوە، {خودا هەموو زانا و هەموو توانا و هەموو جۆرە}، لەم حاڵەتەدا مەحاڵە خودا باوەڕی بەوە هەبێت کە گەردوون لە ساڵی ١٦٨٤دا نەجووڵایەوە. بەڵام مرۆڤایەتی سادە باوەڕی پێی هەبوو. ئەمەش دەتوانرێت لەوە دەربکەوێت کە ئەوان بە ڕێزەوە گوێیان لە یاساکانی نیوتن گرتووە و ستایشیان کردووە. لە ڕوانگەی هەموو ئایینەکانەوە بە مەسیحییەتیشەوە، نەک هەر نیوتن، بەڵکو هەموو ناودارترین مرۆڤەکان پێیان وایە دەبێت خودا بنیات بنرێت بۆ ئەوەی بڵێن ئەگەر خودا ڕازی بێت، ئەگەر ئەمە بکات، ئەگەر ئەم کارە بکات، ئەگەر شتەکان بە ئاسانی بەڕێوە بچێت، بەڵام... تا ئێستا هیچ پێغەمبەرێک خودای دروست نەکردووە، واتە نیوتن بانگەوازکردن بۆ خودا بۆ دانانی کاتژمێرێکی میکانیکی لە جووڵەدا ساختەکارییە لە فیزیای کلاسیکدا .
 
{2}- ئەو مادەیەی باس لە بانگەوازی نیوتن بۆ خودا دەکات لە تیۆری خۆلێدانی گەردوونی کوچیدا شاراوەتەوە لەگەڵ یاساکانی نیوتن کە لە {بنەمای بیرکاری فەلسەفەی سروشتی}دا بڵاوکراوەتەوە کە لە ساڵی ١٦٨٤دا بڵاوکراوەتەوە. چونکە بانگەوازی نیوتن بۆ {جووڵەی یەکەمی کوچی} بە شێوەیەکی لۆژیکی لە {کتێبی پیرۆزەوە هاتووە } لەو کاتەوە هەموو دۆزینەوەکانی ئەرستۆ و بەتلیمۆس و کۆپەرنیکۆس و کیپلەر و گالیلۆ سەبارەت بە گەردوونی جووڵاو دەتوانرێت بە شێوەیەکی لۆژیکی ڕەت بکرێتەوە. هۆکاری ئەوەی ئێمە ئەمە دەڵێین ئەوەیە کە لە ڕوانگەی نیوتنەوە جووڵەی هەموو ماددە لە گەردووندا لە ساڵی ١٦٨٤ دەستی پێکردووە کاتێک بانگەوازی بۆ خودا کردووە، لە ڕوانگەی ئەوەوە پێش ئەوە هەموو ماددەیەک بە شێوەیەکی میکانیکی نەجووڵاوە، واتە لە ڕوانگەی نیوتن خودا ئەوەی دروستی کردووە، کە گەردوونێکی بێ جووڵەیە.  بەڕاستی خودا چالاککردنی گەردوونی لەبیرکرد. یان ئەمە کە تێناگات. لایەنگری تیۆری نیوتن، کۆلێژی مەسیحی زانکۆی کامبریج (چەند ساڵێک لەمەوبەر، دینگیاپینگ، شاژنی  تیکتۆکمان، بڕوانامەی دکتۆرای لەم زانکۆیە وەرگرتووە) ماوەی ٣٢٠ ساڵە پشتگیری لە بۆچوونەکانی نیوتن دەکات. بوونی یاساکانی نیوتن بەڵگەیە لەسەر ئەوەی نیوتن لە ئایینی مەسیحیدا بزوێنەری سەرەکی لە خودا وەرگرتووە. بۆیە یاساکانی نیوتن بە شێوەیەکی دانەبڕاو پەیوەستن بە ئایینی مەسیحییەوە و بۆچی هەڵەیەکی وا سادە و بێ بایەخ لەلایەن ملیۆنان زانای جیهانەوە دەستنیشان نەکرێت، ڕەنگە ئەمە هۆکارەکەی بێت. ئەم فیزیازانە جووڵە لە ماددە جیا ناکەنەوە، کە ئەمەش شێوازی سادەی بیرکردنەوەی مارکسیزمە، ماددە ( واتە کۆمەڵەی خۆر، کاتژمێرێکی میکانیکی گەورە ) سەرەتاییە، و هۆشیاری ( واتە ئاگایی نیوتن ) لاوەکییە، لەوانەیە هەبێت هۆکارێک بێت بۆ ئەوەی نیوتن خوێندەواری سادەی نەهێنایە ناو فیزیای کلاسیکەوە، باوەڕ وایە زانایانی جیهان و مەسیحییەکان و خودا گێل کراون، ئەگەر پێت وایە {خودا هەموو شتێک دەزانێت، مەحاڵە نیوتن بانگی خودا بکات}، چۆن ئایا ئەم کاتژمێرە کار دەکات، کاتێک مرۆڤایەتی تەنها دان بەوەدا دەنێت کە ئەم کاتژمێرە بەڕاستی بوونی هەیە، دەکرێت سەرلێشێواو بێت، کۆمەڵەی خۆر لەلایەن خوداوە دانراوە بۆ جووڵە، کاتژمێری میکانیکیش لەلایەن نیوتنەوە دانراوە بۆ جووڵە، ئەمە تەنها بیرکردنەوەیەک. کاتژمێرەکە بوونی نییە و تەنانەت ئەگەر کاتژمێرێکی لەو جۆرەش هەبێت، نیوتن توانای جوڵاندنی نییە .   
         
{3}- تیۆری نیوتن کە سەعاتی میکانیکی بە شێوەیەکی میکانیکی دەجووڵێت، هاوتەریبە لەگەڵ تیۆری کاتژمێری میکانیکی، چونکە نیوتن کاتژمێرێکی میکانیکی لە گیرفانیدا هەبوو، ئەم کاتژمێرەش لەلایەن نیوتنەوە لەناو مەنجەڵێکدا کوڵاوە و دەیگوت هێلکەیەکم لێناوە. بەڵام ئەگەر کۆمەڵەی خۆر وەک کاتژمێرێک بێت، نیوتن ناتوانێت بیجووڵێنێت، خوداش پێش نیوتنی جووڵاندووە، بۆیە پێویست ناکات نیوتن بانگی خودا بکات. واتە لۆژیکی یاسای جووڵەی میکانیکی نیوتن ئەو بیرۆکەیە ڕەتدەکاتەوە کە خودا گەردوونی لە ڕوانگەی ئایدیالیزمەوە دروستکردووە {ڕۆح سەرەتاییە، ماددە لاوەکییە} و {ماددە سەرەتاییە، " یەکەمجار دەرکەوت و کردوویەتی، ڕۆحیش " هۆشیاری- هۆشیاری نیوتن دواتر دەرکەوت کە بە جۆرێکی ترە.
                                                
وشەی سەرەکی :                                                
پەرەسەندنی نیوتن، کتێبی پیرۆز، لۆژیکی ئەنگڵس {شێوە بنەڕەتییەکانی ماددە}، {تیۆری تەقینەوە گەورەکەی گەردوون}، گرنگی فێرکردنی مارکسیزم لە سەرانسەری جیهاندا، ڕوویدا.
 
[ 4 ]-  پێش لێکۆڵینەوە لە لۆژیکی بنەڕەتی یاساکانی نیوتن، ئۆبژە لە فیزیادا چییە؟هەموو تەنەکانی ناو یاسای ئینسێریای نیوتن نوێنەرایەتی چەند تەن دەکەن؟ دەسەڵاتیان چییە؟ ئەی دەسەڵاتەکەی زانینی ئەو چییە و سەرچاوەی دەسەڵات چییەوەهاتووە؟ وەک ئاماژەمان پێدا پێویستە کێشەکان بزانین.                                               
{5}- لە فیزیادا تەنێک نوێنەرایەتی شتێکی ڕاستەقینە دەکات کە بوونی هەیە. هەموو ئەو تەنانەی لە یاسای ئینسێریادا هەن، واتە هەموو ئەو تەنانەی مرۆڤ لە سەردەمی نیوتندا دۆزیویانەتەوە، لە سەردەمی نیوتندا هەموو ئەو تەنانەی لە مەودای ناسراوی مرۆڤەوە، لە ئەتۆمەوە تا کۆمەڵەی خۆر، لە مەودای هەموو ماددەیەکدا جێگیرکراون .                                                
{6}- بە گشتی لە فیزیادا کاریگەری تەنێک لەسەر تەنێک پێی دەوترێت هێز، بە واتایەکی تر دەتوانین هەست بەم هێزە بکەین و لە پێشبڕکێ وەرزشییەکان و یارییە نێودەوڵەتییەکانی بۆکسێن و هتددا بنیات بنێن، هێزی مرۆڤ بەشێکە لە فیزیایی هێز.لە کۆمەڵەی خۆردا خۆر هەموو هەسارەکانی ناو سیستەمەکە ڕادەکێشێت، زەوی مانگ ڕادەکێشێت، مانگیش بە دەوری زەویدا دەجوڵێت.بەشێک لە... لەسەر زەوی، کەسێک عەرەبانەیەک ڕابکێشێت یان عەرەبانەیەک پاڵ بنێت، مرۆڤ وەک تەنێک مامەڵە دەکات و هێز دەخاتە سەر عەرەبانەکە. لە یاسای یەکەمی نیوتندا مرۆڤ و گیاندار ئۆبژە نین، بەڵکو لە یاسای دووەمدا مرۆڤ و گیاندار بە سەرچاوەی ئەو هێزە دادەنرێت کە دەبێتە هۆی خێرابوونی ئۆبژە، بۆیە چەمکی ئۆبژە لە یاسای یەکەم و چەمکەکەدا of object لە یاسای دووەمدا یەکتر نکۆڵی دەکەنەوە ئەمە هی نیوتنە و ئەوە نیشان دەدات کە فیزیازانانی دواتر لە بنەمای یاساکانی نیوتن تێنەگەیشتوون.
بۆ نموونە: مرۆڤ و گیاندار لە بازنەی هەموو تەنەکاندا جێگیرکراون، کە دەتوانن بە پێ بڕۆن، ڕابکەن، گەشت بکەن، بخەون و هتد. یەکەم یاسای نیوتن ئەمە ڕەتدەکاتەوە. زۆربەی فیزیازانانی جیهان لە هەمان کاتدا پشتگیری لە یاساکانی نیوتن دەکەن ئەم هێزە ئینکاری دەکەن. ڕاستییەکە ئەوەیە کە هیچ مرۆڤێک کە تا ئێستا لەسەر زەوی ژیاوە توانای جوڵاندنی تەنێکی ٢٠٠ کیلۆگرامی نییە بە قاچی مرۆڤ نەک کۆمەڵەی خۆر. چونکە ژمارەی پێوانەیی جیهانی بەرزکردنەوەی قورسایی تەنانەت لەوە زیاتریش نییە؟ واتە کۆمەڵەی خۆر کە لە بنەڕەتدا دەجووڵێت لە لۆژیکی نیوتندا خودی نیوتن جووڵاوە، لە جیهانی نوێدا مانای لۆژیکی هەموو تاقیکردنەوەیەکی فیزیایی کە بۆ ڕوونکردنەوەی یاساکانی نیوتن بەکاردێت هەمان لۆژیکی یاساکانی نیوتنە و ئەم نزیکبوونەوەیەش لەلایەن مرۆڤەکان. بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی مرۆڤە هەژارەکانی ئەم جیهانە، لەم ڕوانگەیەوە مارکس هەژارترین زانای مێژووی جیهانە و ئەم پرسیارانەش دەتوانرێت لە ڕێگەی تیۆرییەکەیەوە بکرێت، ئەگەر لە مەیدانی مارکسیزمدا بوەستین، بزووتنەوەی میکانیکی لێرەدا پەیوەندی ڕاستەوخۆی بە ڕەفتاری مرۆڤەوە هەیە. واتە ئەگەر لە ڕوانگەی مارکسییەوە سەیری بکەین، پێویستە بزووتنەوەی میکانیکی دابەش بکرێت بەسەر دوو پۆلدا .                                        
بۆ نموونە مانگ بە دەوری زەویدا دەسوڕێتەوە، زەوی بە خێرایی 30 کیلۆمەتر لە چرکەیەکدا بە دەوری خۆردا دەسوڕێتەوە، خۆر بە درێژایی ناوەندی ڕێڕەوی شیری بە خێرایی 250 کیلۆمەتر لە چرکەیەکدا دەجووڵێت. ئەمانە کردارگەلێکن کە ناتوانرێت بە هۆشی مرۆڤ کۆنتڕۆڵی بکەن، و لە پێش دەرکەوتنی مرۆڤەوە بوونیان هەبووە. جا چ تاقیکردنەوەکانی گالیلۆ بێت کە تۆپێکی پۆڵا دەخولێنێتەوە، یان تاقیکردنەوەکانی هەموو فیزیازانەکانی دونیای دوای نیوتن بۆ ڕوونکردنەوەی جوڵەی میکانیکی، ئەو کردارانەی کە دەکەونە پۆلی کرداری مرۆڤەوە و پێویستیان بە ڕوونکردنەوە هەیە لەگەڵ مرۆڤدا وەک یەک نین کردارەکانی خۆر. لە یاساکانی نیوتندا ئێمە وەک یەکسان مامەڵەمان لەگەڵ مرۆڤ و خودا کردووە. واتە جوڵەی میکانیکی دەکرێت بەسەر دوو بەشدا: جوڵەی میکانیکی سروشتی و جووڵەی میکانیکی کۆمەڵایەتی، جووڵەی میکانیکی سروشتی پەیوەندی بە خوداوە نییە، یاسای یەکەمی نیوتن تەنها دەتوانێت جووڵەی میکانیکی سروشتی ڕوون بکاتەوە، لەمەشدا مرۆڤ و ئاژەڵ ناتوانن کاریگەرییان هەبێت لەسەر جوڵەکە یاسای دووەمی نیوتن یاساکە تەنها دەتوانێت جووڵەی میکانیکی دەستکرد {واتە جووڵەی میکانیکی کۆمەڵایەتی} ڕوون بکاتەوە یاسای دووەمی نیوتن ئەمانە ڕوون دەکاتەوە بە تێکەڵکردنی دوو یان سێ مادەی وەک مرۆڤ و ئەسپ و عەرەبانە بۆ یەک ماددە ئەگەر... کەسێک عەرەبانەیەک لێدەخوڕێت، ئەسپێک عەرەبانەکە ڕادەکێشێت، ئەسپەکەش لەلایەن کەسێکەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت، جوڵەی عەرەبانەکە و ئەسپەکە و کەسەکە وەک یەکن، پێی وایە ئەوە دەسەڵاتە، ئینکاری ئەوە دەکات کە مرۆڤەکان و ئاژەڵەکان دەجووڵێن.
                                                                                                                                           
دەبینیت ئەوەی پرۆفیسۆرەکانی ئاینی مەسیحی کامبریج لەبیریان کردووە ئەوەیە کە ناتوانیت خودا گێل بکەیت لەکاتێکدا دەتوانیت مرۆڤەکان و خۆت گێل بکەیت. لەگەڵ پەرەسەندنی زیاتری زانستدا، زۆر شتی نوێ دۆزراونەتەوە کە بەسوودن بۆ پەرەپێدانی فیزیا و مارکسیزم، کە یاساکانی جوڵە و گۆڕان ڕوون دەکەنەوە، ستیڤن هۆکس زانایەکە باوەڕی بە خودا نییە، بەڵام نەیتوانی کەشف بکات هەڵە کوشندەکەی نیوتن.. جا ماددی بێت لە فیزیا یان ماددی لە فەلسەفەی مارکسی {کە بە دوو چەمکی تەواو جیاواز لە ڕوانگەی نیولیبراڵانەی ئێستا دادەنرێت}، ئەوە نیشان دەدەن کە هەندێک خاڵی دەستپێکیان هەیە. ئەمەش وایکرد بتوانین پەرە بە {فۆڕمە بنەڕەتییەکانی جووڵە} بدەین کە ئەنگڵز لە ساڵانی ١٨٤٠دا نووسیویەتی، و {شێوە بنەڕەتییەکانی ماددە} بدۆزینەوە. پەیوەندی نێوان یاساکانی نیوتن و مارکسیزم چییە؟                                        
وەڵامەکە ئەوەیە، بزووتنەوە لە یاسای یەکەمی نیوتن و زاراوەی ئەنگڵس بۆ جوڵەی میکانیکی تەواو وەک یەکن و جۆرێک لە بزووتنەوە پیشان دەدات، مارکس و ئەنگڵس بە هاوبەشی مارکسیزمیان دروست کردووە، مارکسیزم و تێڕوانینی نیوتنی پێچەوانەی یەکترن، بۆ ئەوەی ڕوونکردنەوە بدەن ئەمەش، وا دادەنرێت کە چەمکی ماددە لە دوو دیسیپلینەکەدا جیاوازە و بێگومان ئەم وشەیە ئینکاری هاوبەشی نێوان ئەو دوو دیسیپلینە دەکات. ئەمە وەک ئەوە وایە ئێمە پێمان وایە خودا لە لایەک هەموو شتێک زانە و لە لایەکی ترەوە پێدەچێت پشتگیری لەو بیرۆکەیە بکات کە خودا یارمەتی نیوتنی داوە بەو پێیەی کە کۆمەڵەی خۆر کە ٢٣٢٠ ساڵ بوو لە جووڵەدا نەجووڵاوە.
تیۆری تەقینەوە گەورەکەی گەردوونی ئێستا ئەوەیە کە سەرەتاییترین شێوەی ماددە لە تەقینەوە گەورەکە هاتووە کە ١٣ ملیار و ٧٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر ڕوویدا، دوای سیکنۆتی دووەم، تەنۆلکە بنەڕەتییەکان دەرکەوتن، دوای ٣٨ ساڵ لە تەقینەوەی گەردوون، گازی ماددە کیمیاییەکانی وەک هایدرۆجین و هیلیۆم دەرکەوتن، و ژیان دەرکەوت دوای ٩ ملیار و ٧٠٠ ملیۆن ساڵ، دەرکەوتنی سەرەتاییترین جۆری چڵکن، ``١٣ ملیار و ٥٠٠ ملیۆن ساڵ دواتر، دەریدەخات کە مرۆڤەکان لە گروپی ئاژەڵەکان جیابوونەتەوە. هەر لەم ساڵە جیاوازانەدا فۆڕمی ماددی کە نوێنەرایەتی فۆرمە جیاوازەکانی جووڵە دەکەن دەرکەوتن، ئەگەر لە ڕوانگەی مێژوویی مارکسیزمەوە سەیریان بکەین، ئەم فۆرمانە فۆڕمی میکانیکی ماددەن کە نوێنەرایەتی فۆڕمی میکانیکی جووڵە دەکەن، فۆڕمی فیزیکی مادە نوێنەرایەتیی... فۆڕمی فیزیایی جووڵە، و فۆڕمی کیمیایی ماددە کە نوێنەرایەتی فۆڕمی کیمیایی جووڵە دەکات، ڕووەک و گیاندارەکان کە نوێنەرایەتی ڕەفتاری بایۆلۆجی دەکەن و مرۆڤ نوێنەرایەتی ڕەفتاری کۆمەڵایەتی دەکات. دەرکەوت، یەکەم فۆڕمی جووڵە لێرەدا جوڵەی میکانیکی فیزیای نیوتنییە، جووڵەکە بریتییە لەهەمان شت، بەڵام هۆکارەکەی جیاوازە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە ئێمە لە کاتی لێکۆڵینەوە لە یاساکانی نیوتن، میتۆدی مارکسیستی بەکاردەهێنین. هەر ئەم جۆرە لێکۆڵینەوەیە بوو کە هەڵەیەکی لۆژیکی جددی لە یاساکانی نیوتندا ئاشکرا کرد کە ٣٢٠ ساڵ بوو شاراوە بوو. ئەمەش تیۆری {ماددە سەرەتاییە، هۆشیاری لاوەکییە}، بەڵگەی ئەمەش ئەوەیە کە ماددە ١٣ ملیار و ٧٠٠ ملیۆن ساڵە هەیە، و هۆشی نیوتنیش (چونکە نیوتنیش مرۆڤە، فیزیا پێی دەڵێ ئۆبژە، مارکسیزم بە ماددە ناوی دەبات) چەند ساڵێک لەمەوبەرە بە بەراورد بە تەمەنی گەردوون. لە بواری فیزیادا تیۆری باڵادەستی ئەمڕۆ لە جیهاندا تیۆری نیوتنە کە هەموو ماددە و جووڵەیەک کۆدەکاتەوە بۆ فۆڕمی میکانیکی ماددە، ئەمەش بە شێوەیەکی زیندووتر لە تیۆری ڕێژەیی ئەنیشتاین ڕەنگدەداتەوە .
                                                
ئایا مرۆڤی مارکسی و مرۆڤی فیزیکی یەک چەمکن؟                                                
ئەنیشتاین 105 ساڵ لەمەوبەر وەڵامی ئەم گرفتەی دایەوە، بەڵام بۆچوونی ئەم زانایە تا ئێستا قبوڵ نەکراوە، واتە لە ساڵی 1905دا ئەنیشتاین تیۆری ڕێژەیی خستەڕوو، کاتێک لە مەیدانی فیزیاییدا وەستابوو و لە خێرایی ڕووناکی نزیک دەجووڵایەوە، درێژەکەی ژیان نیشان دەدات کە چۆنە. وە لەگەڵ ئەم تیۆرەدا، کاتێک هێزە بەرهەمهێنەرەکان گەیشتنە ئاستی لوتکە، یاسایەکی تیۆری دامەزراند بۆ ئەوەی لەم شوێنە وەک زەوی کە وزەی کەم بووەتەوە و زۆر پیس بووە، بۆ شوێنێکی تر بگوازرێتەوە.لێرەدا مرۆڤەکان کە ئۆبژەی لێکۆڵینەوەن لە دوو بوارەکەی زانستی سروشتی و زانستی کۆمەڵایەتی، یەک چەمکن و ئەو دوو زانستە یەکگرتوون. بە واتایەکی تر ئەو مرۆڤەی ئەنیشتاین بە جەستە دەزانێت هەمان ئەو مرۆڤەیە کە مارکسیزم بە ماددەیەکی فەلسەفی دەزانێت. ئەنیشتاین لە ڕێگەی ئەم تیۆریەوە پێشنیاری کرد کە مادەی زانستی سروشتی و مادەی زانستی کۆمەڵایەتی وەک یەکن، ئەگەر لە مێژووی ٣٢٠ ساڵ لە نیوتنەوە تا ئەنگڵس و ئەنیشتاین تا ستیڤن هۆکینگ بخوێنینەوە، ئەوا ئەم زانایانە لە بواری زانستدا لەو قۆناغەدا بوون دوو ڕژێمی ماددە و جووڵەیان هەیە: زانستی کۆمەڵایەتی و زانستی سروشتی بە یەکسانی گشتگیر بە واتایەکی تر دۆزینەوەی هەڵەی لۆژیکی بنەڕەتی لە یاساکانی نیوتندا هی هیچ تاکێک نییە، بەڵکو بەرهەمی 160 ساڵ گەشەسەندنی زانست و مارکسیزمە، هەروەها بەرهەمی زانستی مارکسیستییە کە جیهانبینی دەهێنێتە ناو فیزیا.نموونەیەک لەم ژمارەیە هەندێک لە مادەکانی "تیۆری تەقینەوە گەورە '' وە ئەمەش دەتوانێت ئاماژە بە هەندێک هەڵە بکات لە تیۆرییەکانی نیوتن و ئەنیشتاین. با سەرەتا سەیری ماددە ڕەسەنەکە بکەین کە بۆچی نیوتن ناوی خودای ناوە، ئەم مادەیە لە ژمارەی حوزەیرانی ٢٠٠٢ی گۆڤاری " توێژینەوەی پلاکی ئوچار '' وەرگیراوە ، بەشێکی لەو جۆرە هەیە، دامەزرێنەری فیزیای کلاسیک نیوتن بوو، و جیهانبینییەکەی میکانیکی بوو، لەو کاتەدا پێی وابوو گەردوون وەک کاتژمێرێکی میکانیکی زەبەلاح وایە،  هەموو بەشەکانی ئەم کاتژمێرە زۆر بە وردی ڕێکخرابوو، ئەم کاتژمێرە ڕۆڵی خودای نەهێشت. تیۆری نیوتن زاڵ بوو ئەوە لێدانێکی پێویست بوو بۆ زانستی ئیلاهیات کە لە شوێنی خۆیدا بوو. بەڵام هەستی دەکرد کە کاتژمێرەکە ناجووڵێت، چونکە هێزی یەکەمی کاریگەری کەم بووە بۆ جوڵاندنی، بۆیە بێدەسەڵات بوو، و داوای هێزێکی دەرەکی {خودا} دەکات، بەڵام دوای هێزی دەرەکی کاتژمێرەکەی خستە جووڵە، نیوتن ئەم هێزە دەرەکییە بەشداری لە کاروباری جیهاندا نەبوو. ئەوەی بەدوایدا هات بە یاساکانی جووڵەی نیوتن ڕوونکرایەوە، ئەمەش پاشخانی ڕاستەقینەی سەرهەڵدانی یاساکانی جووڵەی نیوتنە لە سەردەمی نیوتن ٣٢٠ ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە .                                                 
{7}- نیوتن لەو کاتەدا چۆن پەیوەندی لەگەڵ خودادا هەبوو، لە کوێ بانگی خودای کرد و بۆچی خودای نارد، ئایا بیری نەهاتەوە کاتێک عیسا لە خاچ درا بانگی خودا بکات؟ کاتێک سەدام حسێن سەرۆککۆماری پێشووی عێراق لە سەختترین دۆخدا بوو، بیری نەبوو بانگی خودا بکات؟ وەستان لە مەیدانی ماتریالیزمی مێژووییدا، کەسێک دەبێت ئەگەر نیوتنیش لێیان تێنەگات، بتوانێت یاساکانی جووڵەی جیهان ڕوون بکاتەوە، ئایا ژیانی مرۆڤ لە ڕوونکردنەوەی یاساکانی جیهان گرنگتر نییە؟ دیسانەوە ئایا کۆمەڵەی خۆر پێش نیوتن دەجووڵایەوە یان نا؟ ئایا زانا و مرۆڤە ئاساییەکان جگە لە نیوتن ئەمەیان زانیوە یان نا؟ ئایا دەزانی لە تەمەنی نیوتندا چوار وەرز لە ئینگلتەرا هەبووە؟ کێ ناوی یەکەم هێزی جوڵاوی ناوە، بێگومان نیوتن ناوی لێنابوو، باوەڕپێنەکراوە زانایەکی بەناوبانگی جیهانی وەک خودا و نیوتن ئەو ئایینانەی نەناسیبێت کە منداڵانی ئاسایی دەیانناسن .                                        
" زانست تا ئێستا ئەم پرسیارانەی نەکردووە. ئایا ناتوانرێت ئەم پرسیارانە بکرێت یان بە ناپێویست دادەنرێت؟ لە بەرنامەکانی توێژینەوەی ئامێرەکانی یەکێتی فەلسەفی جیهانی لە زیاتر لە ١٢٠ وڵاتدا دەرکەوتووە کە بابەتەکانی توێژینەوەکانیان بریتین لە لۆژیکی مارکسیزم و پۆلێنی ماددەی مارکسیزم. {بێجگە لە وڵاتی ئێمە} بێگومانئەمە فەزایەکە تا ئێستا لە جیهاندا پایدۆزیانکردووە و ئەم فەزایە هەموو مرۆڤایەتی و بۆچوونەکانی نیوتنی بە کۆیلە کردووە، ئێمە لەمە دەکۆڵینەوە بابەتێک بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ هەموو جیهان ئاگاداری لۆژیکی بنەڕەتی بابەتەکەن.
هەروەها ئەم بابەتە لەلایەن لقی هیندستانی کۆمەڵەی فەلسەفی جیهانی لە ٢٠١٠-١٢-٢٠ بە شێوەی ئۆنلاین بڵاوکراوەتەوە، زیاتر لە ٧٠٠ جار دروستیانکردۆتەوە گۆڕانکاری و زیادکردن بۆ خەڵک.  لە هیندستان 10 وڵاتی تر بە شێوەی ئۆنلاین بڵاویان کردۆتەوە گەڕانەوە بۆ چیرۆکە ڕەسەنەکە {-1 شیکاری} کۆمەڵەی خۆر وەک کاتژمێر وایە یان نا؟ بەگوێرەی کتێبی پیرۆز، خودا زەوی و مرۆڤی لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٤٠٠٤ (یەکشەممە) دروست کردووە، نازانین ئایا ئەمە دوا ڕۆژە یان یەکەم ڕۆژە کە خودا گەردوونی دروست کردووە. بەڵام بە پشتبەستن بە تیۆری زەبەلاحی کاتژمێری میکانیکی نیوتن، تەنانەت کامڵترین خوداش ٦ ڕۆژی بەسەر بردووە بۆ تەواوکردنی ئەم کاتژمێرە، بەپێی لۆژیکی باو تەنها دوای تەواوبوونی کاتژمێری میکانیکی دەتوانێت بجووڵێت. دەتوانرێت ببینرێت کە هەڵەی ئاشکرا لێرەدا ئەوەیە کە بەپێی {کتێبی پیرۆز}، ناتوانرێت خودا پێش کۆتایی کاتژمێر کاتژمێرەکە بخاتە جووڵە؟ ئەمەش مانای ئەوەیە لە تیۆری جووڵەی میکانیکی نیوتندا ماددە دروست دەبێت بەڵام ناجوڵێت، تەنها دوای ئەوەی نیوتن بانگی خودا دەکات { وردتر بڵێین دوای ئەوەی نیوتن بوو بە خودا} کاتژمێرەکە دەستی بە جووڵە کرد موشەکی تیۆری ناتوانێت بوەستێت. هەروەها نیوتن بە تەواوی پشتگیری لە دروستکردنی گەردوون لەلایەن خوداوە دەکات لە 10-23-4004. ئەمەش دەیسەلمێنێت کە ئێمە بە تەواوی لە لۆژیکی بنەڕەتی تیۆری نیوتن تێناگەین .        
{8}- ئەگەر تەنەکان کاریگەری هێزی دەرەکییان لەسەر نەبێت، ئەوا هەمیشە دۆخی جووڵەی خۆیان بە هێڵێکی ڕاست یان لە حاڵەتی پشوودان دەپارێزن. لە کاتی ڕوونکردنەوەی ئەمە بە نموونە، بیرۆکەی ئەوەی کە هەسارەکان بە هێڵێک دەجووڵێن ئەگەر." کاریگەری هێزی کێشکردنی خۆریان لەسەر نییە، ئەوا دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە تەنەکان بە هێڵێکی ڕاست دەجوڵێن هێزەکە چییە وەڵامی یاساکانی نیوتن ئەوەیە کە جووڵە لە هێڵێکی ڕاستدا بەهۆی دەرەکییەکەوە دروست دەبێت هێز.کەواتە دەتوانرێت بگەینە ئەو ئەنجامەی کە هیچ هێزێکی دەرەکی نییە بۆ ئەوەی خوێیەکە بە هێڵێکی ڕاست بجوڵێت، تا هێزی دەرەکی نەبێت، تەنەکە بە هێڵێکی ڕاست دەجووڵێت.. کەواتە جوڵەی هێڵی تەنەکە لە کوێوە دێت؟ ڕۆڵکردنی گۆییەکی دەوری لە لێوارە نایەکسانەکانی ٩٠، ٧٠، ٨٠-٦٠ پلە، هەوڵیدا ئەو دیاردانە ڕوون بکاتەوە کە ڕوودەدەن کاتێک تەنەکە کاریگەری هێزی دەرەکیی لەسەر نەبێت، یەکەم کاریگەری لەسەر تۆپەکە کەمترە لە کاریگەری سەرەتایی ئەڵقەکە کە... لە ڕوانگەیەکی ترەوە کەسانێک هەن کە ڕوونی دەکەنەوە کە خودا گەردوونی جوڵاندووە ڕوانگەیەکە کە نیوتن دواتر دۆزیویەتیەوە و ئەوانەی ئەم بۆچوونەیان هەیە ئەوانەن کە ئەو بابەتەیان نەبینیوە کە ناوی ``The ئەڵقەیەک کە تێگەیشتن لێی قورسە''.
 بەڵام هەموو تەنەکان کاریگەری هێزی دەرەکییان لەسەر نییە، کێشەکە ئەوەیە کە هەڵسوکەوتی تەنەکە بە هۆی کاریگەریی هێزی دەرەکییەوە دەگۆڕێت، بۆ نمونە بایەکی بچووک پەڕەیەکی کاغەز دەهەژێنێت بەڵام ناتوانێت تۆپێک یان تانکییەک فڕێ بدات، یەکێکی هاوشێوە یاسا ئەوەیە کە هەموو شتەکان کاغەزن. وەک نەبینراو، بچووککردنەوەی هەموو شتەکان بۆ فۆڕمی میکانیکی ماددە دەمانباتە سەر لۆژیکێک کە من پێی دەڵێم خودا ."

 

گەڕان بۆ بابەت